اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD چیست؟

اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD 

Post-Traumatic Stress Disorder

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یک وضعیت سلامت روان است که می‌تواند پس از تروما ایجاد شود. این اختلال ممکن است باعث بازگشت به گذشته، تغییرات خلقی، مشکلات خواب یا اجتناب شود.

PTSD چیست؟
اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD، یک وضعیت سلامت روان است که می‌تواند پس از تجربه یا مشاهده یک رویداد آسیب‌زا ایجاد شود. این موارد می‌تواند شامل: از دست دادن یک عزیز، بلایای طبیعی، جنگ، سوءاستفاده یا تجاوز جنسی و موارد دیگر باشد.

ممکن است علائمی مانند داشتن خاطرات و بازگشت به گذشته ناخواسته، تغییرات خلقی منفی، احساس اضطراب یا به راحتی وحشت‌زده شدن داشته باشید. این علائم می‌توانند بیش از یک ماه در یک زمان ادامه داشته باشند و ممکن است بر روال عادی روابط شما با دیگران در خانواده، مدرسه و دانشگاه یا محل کار شما تأثیر بگذارند.

انوع PTSD
این وضعیت ممکن است به روش‌های مختلفی بروز کند. ارائه دهندگان خدمات درمانی بر اساس سن، زمان یا علائم خاص، چندین زیرگروه را تشخیص می‌دهند:

PTSD پیش دبستانی: این کودکان 6 سال و کمتر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. علائم ممکن است به جای کلمات، از طریق بازی، تغییرات رفتاری یا واکنش‌های عاطفی قوی ظاهر شوند.

PTSD تجزیه‌ای: این شامل علائم تجزیه، مانند احساس جدایی از بدن یا احساس اینکه دنیا واقعی نیست، می‌شود.

PTSD با ابراز تأخیری: علائم کامل حداقل تا شش ماه پس از رویداد آسیب‌زا ظاهر نمی‌شوند، حتی اگر علائم خفیف ممکن است زودتر شروع شوند.

PTSD پیچیده (C-PTSD): این ناشی از ترومای طولانی مدت یا مکرر (به ویژه ترومای بین فردی) است. این شامل علائم PTSD، به علاوه مشکلات مداوم در احساسات، تصویر از خود و روابط با دیگران است.

دانستن نوع PTSD شما به ارائه دهنده خدمات درمانی شما کمک می‌کند تا مراقبت‌های لازم را برنامه‌ریزی کند. آنها پس از بررسی علائم و سابقه سلامتی شما، نوع آن را تعیین می‌کنند.

علائم PTSD
علائم اختلال استرس پس از سانحه معمولاً در چهار گروه اصلی قرار می‌گیرند. هر گروه بر نحوه تفکر، احساس یا واکنش شما پس از یک رویداد آسیب‌زا تأثیر می‌گذارد. اگر علائم بیش از یک ماه طول بکشد یا در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند، با یک ارائه دهنده خدمات درمانی صحبت کنید.

علائم مزاحم:
این علائم، خاطره منفی را حتی زمانی که نمی‌خواهید به آن فکر کنید، به ذهن شما بازمی‌گردانند. شما ممکن است:

– فلش بک داشته باشید، جایی که احساس می‌کنید رویداد دوباره در حال رخ دادن است.

– کابوس‌هایی در مورد آنچه اتفاق افتاده است، داشته باشید.

– خاطرات مکرر و ناخواسته از رویداد داشته باشید.

علائم اجتناب:
این علائم شامل تلاش برای دوری از یادآوری‌های تروما است. شما ممکن است:
– از افراد، مکان‌ها، فعالیت‌ها یا موقعیت‌هایی که شما را به یاد آن رویداد می‌اندازند، دوری کنید.

– در مورد رویداد یا احساسات خود در مورد آن صحبت نکنید(سرکوب احساسات)

– سعی کنید در مورد آنچه اتفاق افتاده فکر نکنید یا به یاد نیاورید.

– تغییر در تفکر و خلق و خو

این علائم بر احساس شما نسبت به خود، دیگران و دنیای اطرافتان تأثیر می‌گذارند. شما ممکن است:

• خود یا دیگران را به خاطر اتفاقی که افتاده سرزنش کنید، حتی وقتی که واقعی و دقیق نیست.
• احساس ترس، خشم، گناه، شرم یا وحشت مداوم داشته باشید.
• احساس جدایی یا دوری از دیگران داشته باشید.
• احساس نمودن احساسات مثبت برایتان دشوار باشد.
• درباره خود یا دیگران افکار منفی داشته باشید.
• علاقه خود را به فعالیت‌هایی که زمانی از آنها لذت می‌بردید از دست بدهید.
• بخش‌های مهم رویداد را به خاطر نیاورید.
• تغییر در برانگیختگی و واکنش‌پذیری.

این موارد بر میزان هوشیاری یا واکنش‌پذیری بدن شما تأثیر می‌گذارند. ممکن است:

• به روش‌های خطرناک یا خود تخریبی(مانند مصرف سیگار یا رفتار بی‌ملاحظه) عمل کنید.
  (آسیب رساندن به خود یا Self-Harm یکی از اتفاقات رایج پس از PTSD است)
• احساس تحریک‌پذیری یا طغیان خشم داشته باشید.
• در تمرکز یا خواب مشکل داشته باشید.
• به راحتی از جا بپرید.
• در حالت آماده‌باش باشید یا بیش از حد مراقب محیط اطراف خود باشید.

علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در کودکان:
این وضعیت می‌تواند در کودکان متفاوت به نظر برسد. و کودکان ممکن است کلماتی برای توضیح احساسات خود نداشته باشند.

علائم رایج اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در کودکان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

– بی‌قراری یا مشکل در توجه
– رفتار غیرمعمول با ترس، غم یا عصبانیت
– اجتناب از افراد، مکان‌ها یا فعالیت‌هایی که آنها را به یاد آنچه اتفاق افتاده می‌اندازد
– به راحتی جا خوردن یا همیشه هوشیار بودن
– خواب‌های بد دیدن یا مشکل در خواب
– واکنش‌های عاطفی شدید یا کج‌خلقی‌های مکرر
– دوری جستن از دیگران یا از دست دادن علاقه به بازی و فعالیت‌ها
– تکرار موقعیت در طول بازی

برخی از علائم همچنین می‌توانند شبیه ADHD باشند، بنابراین ارزیابی فرزند شما توسط یک متخصص سلامت روان مهم است. اگر متوجه شدید که این علائم ادامه دارند یا بدتر می‌شوند، یک متخصص اطفال می‌تواند به تعیین مراحل بعدی برای کودکان کمک کند.

چه چیزی می‌تواند علائم PTSD را تحریک کند؟
یک محرک چیزی است که شما را به یاد تروما می‌اندازد و باعث می‌شود علائم شدیدتر احساس شوند.

محرک‌ها می‌توانند شامل مناظر، صداها، بوها، مکان‌ها یا موقعیت‌ها باشند. به عنوان مثال، صدای بلند یا آتش‌بازی ممکن است خاطراتی از یک منطقه جنگی را به یاد شما بیاورد، یا یک آهنگ ممکن است شما را به یاد کسی بیندازد که به شما آسیب رسانده است. حتی تاریخ‌ها یا زمان‌های خاصی از سال می‌توانند باعث شعله‌ور شدن علائم شوند. وقتی یک عامل محرک اتفاق می‌افتد، علائمی مانند اضطراب، یادآوری خاطرات یا احساسات قوی ممکن است دوباره برگردند، حتی اگر قبلاً احساس بهتری داشته باشید.

عوامل محرّک، بخش طبیعی این بیماری هستند.

علل PTSD
قرار گرفتن در معرض یک رویداد آسیب‌زا باعث اختلال استرس پس از سانحه می‌شود.

تروما موقعیتی است که تهدیدکننده زندگی یا عمیقاً استرس‌زا به نظر می‌رسد. نمونه‌هایی از این رویدادها عبارتند از:
– بلایای طبیعی، مانند گردباد، زلزله، آتش‌سوزی یا سیل
– سوءاستفاده جسمی یا کلامی
– تصادفات جدی، مانند تصادفات رانندگی
– آسیب شدید یا بیماری ناگهانی
– تجاوز جنسی یا سوءاستفاده جنسی
– مرگ ناگهانی یکی از عزیزان
– جنگ یا نبردهای نظامی

بسیاری از افراد این موقعیت‌ها را تجربه می‌کنند، اما همه به PTSD مبتلا نمی‌شوند. کارشناسان به طور کامل نمی‌دانند که چرا افراد واکنش متفاوتی نشان می‌دهند. تحقیقات نشان می‌دهد که این وضعیت ممکن است شامل تغییراتی در مواد شیمیایی مغز و نحوه عملکرد بخش‌های خاصی از مغز شما باشد.

تغییرات در مواد شیمیایی استرس: این وضعیت ممکن است بر مواد شیمیایی موجود در مغز شما که استرس و خلق و خو را کنترل می‌کنند، تأثیر بگذارد. این تغییرات ممکن است بدن شما را در حالت “جنگ یا گریز” نگه دارد. این ممکن است ضربان قلب، فشار خون و واکنش از جا پریدن شما را افزایش دهد (مانند تغییرات در کورتیزول و نوراپی نفرین).

تغییرات در مغز شما: مناطقی در مغز شما که حافظه، ترس و پاسخ عاطفی را پردازش می‌کنند، ممکن است کوچکتر، بیش فعال یا کمتر پاسخگو باشند. همیشه مشخص نیست که آیا این تغییرات قبل از تجربه وجود داشته‌اند یا پس از آن ایجاد شده‌اند. این تغییرات ممکن است مدیریت ترس، استرس و احساسات (مانند آمیگدال، هیپوکامپ و قشر جلوی مغز) را دشوارتر کنند.

عوامل خطر
اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند هر کسی را تحت تأثیر قرار دهد. اما عوامل خاصی ممکن است خطر را قبل، حین یا بعد از یک تجربه افزایش دهند.

عوامل خطر عبارتند از:

– زندگی در منطقه جنگی یا مهاجرت اجباری به دلیل درگیری
– زندگی در میان تجربیات نامطلوب دوران کودکی یا یک رویداد منفی یا شدید در گذشته
– داشتن حمایت اجتماعی کم قبل یا بعد از یک رویداد منفی
– احساس ترس شدید، وحشت یا بی‌حسی در طول رویداد
– زندگی با استرس مداوم، مانند مشکلات مالی یا تبعیض
– داشتن اضطراب، افسردگی یا سابقه خانوادگی بیماری‌های روانی
– داشتن یک یا چند عامل خطر به این معنی نیست که شما به اختلال استرس پس از سانحه مبتلا خواهید شد، اما ممکن است مدیریت این بیماری را بدون حمایت دشوارتر کند.

عوارض
اختلال استرس پس از سانحه ممکن است بیش از احساسات، شما را تحت تأثیر قرار دهد. با گذشت زمان، علائم در صورت عدم درمان ممکن است منجر به سایر چالش‌های سلامت روان، جسمی و زندگی شوند. عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

– اختلالات اضطرابی
– افسردگی و سایر اختلالات خلقی
– مشکلات در محل کار یا مدرسه
– رفتارهای پرخطر یا خود تخریبی
– مشکلات خواب
– اختلال مصرف مواد (از جمله مصرف الکل یا مواد مخدر)
– مشکلات در روابط با شریک عاطفی خود

در کودکان و نوجوانان، عوارض ممکن است شامل موارد زیر نیز باشد:
– مشکلات رفتاری، مانند تحریک پذیری یا پرخاشگری
– انزوای اجتماعی یا مشکل با همسالان
– مشکل در مدرسه یا عقب ماندگی از نظر رشدی

تشخیص و آزمایش ها
پزشکان چگونه PTSD را تشخیص می دهند؟
هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص PTSD وجود ندارد. در عوض، یک متخصص سلامت روان با صحبت با شما در مورد علائم، سابقه پزشکی و سلامت روان و هرگونه آسیبی که تجربه کرده اید، تشخیص را انجام می دهد.

پزشک شما همچنین ممکن است شرایط مرتبط مانند افسردگی، اضطراب یا مصرف مواد را بررسی کند، زیرا این موارد ممکن است در کنار PTSD رخ دهند.

برای تشخیص این بیماری، پزشک سلامت روان علائم شما را با معیارهای موجود در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی مقایسه می‌کند. این معیارها عبارتند از:
– شما در معرض یک رویداد آسیب‌زا قرار گرفته‌اید، چه به طور مستقیم، چه با مشاهده آن، چه با اطلاع از وقوع آن برای یکی از عزیزان یا از طریق مواجهه مکرر در محل کار.

– شما علائمی از چهار گروه دارید: مزاحمت، اجتناب، تغییرات منفی در خلق یا تفکر و برانگیختگی یا واکنش‌پذیری.

– شما علائمی دارید که بیش از یک ماه طول می‌کشد.

– علائم باعث مشکلات جدی در زندگی روزمره شما، مانند کار، مدرسه یا روابط می‌شوند.

درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
انواع مختلفی برای کمک به شما در پردازش تجربیات منفی و ایجاد مهارت‌های مقابله وجود دارد:

درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما (CBT): این درمان به شما کمک می‌کند تا افکار غیرمفید مرتبط با تجربه را تشخیص داده و آنها را با افکار سالم‌تر جایگزین کنید. این شامل رویکردهایی مانند درمان پردازش شناختی (CPT) است. همچنین مهارت‌های مقابله و مدیریت استرس را آموزش می‌دهد.

درمان مواجهه: این درمان به شما کمک می‌کند تا به آرامی و با خیال راحت با یادآوری‌ها روبرو شوید. یکی از روش‌های رایج نوع درمان، مواجهه درمانی طولانی مدت است. با گذشت زمان، ممکن است ترس و استرس را کاهش دهد.

حساسیت‌زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم (EMDR): این روش از حرکات هدایت‌شده چشم در حالی که به خاطرات بد فکر می‌کنید، استفاده می‌کند. این روش ممکن است باعث شود خاطرات کمتر شدید به نظر برسند.

درمان حمایتی: این روش بر حمایت عاطفی و مقابله تمرکز دارد. این روش ممکن است در مراحل اولیه یا زمانی که علائم بسیار شدید هستند، مفید باشد.

درمان گروهی: این روش به افرادی که تجربیات مشابهی داشته‌اند اجازه می‌دهد تا افکار و احساسات خود را در یک محیط حمایتی و بدون قضاوت به اشتراک بگذارند. خانواده درمانی نیز ممکن است مفید باشد، زیرا PTSD می‌تواند عزیزان شما را تحت تأثیر قرار دهد.

چه زمانی باید به مشاور خود مراجعه کنم؟

– علائمی دارید که بیش از یک ماه طول می‌کشد
– متوجه علائمی می‌شوید که بر کار، مدرسه یا روابط شما تأثیر می‌گذارند
– فلش بک، کابوس یا اجتناب از یادآوری رویداد دارید
– احساس اضطراب می‌کنید، نمی‌توانید بخوابید یا برای تمرکز مشکل دارید
– احساس افسردگی می‌کنید، برای مقابله با آن از مواد استفاده می‌کنید یا افکار خود آسیب‌رسان دارید

اگر PTSD داشته باشم چه انتظاری می‌توانم داشته باشم؟
PTSD درمان سریعی ندارد، اما می‌توان آن را مدیریت کرد. برخی روزها ممکن است سخت‌تر به نظر برسد، به خصوص در هنگام استرس یا یادآوری. پیشرفت اغلب یک خط مستقیم نیست و فراز و نشیب‌ها رایج هستند.

این وضعیت شما را تعریف نمی‌کند، اما ممکن است برای مدتی روال‌ها، روابط و انرژی شما را تغییر دهد. با حمایت، ممکن است راه‌هایی برای ارتباط مجدد با کار، روابط و فعالیت‌هایی که برای شما بیشترین اهمیت را دارند، پیدا کنید.

بهبود اغلب به تدریج اتفاق می‌افتد. حتی زمانی که علائم به طور کامل از بین نمی‌روند، ممکن است با گذشت زمان کمتر آزاردهنده باشند.

پیشگیری
آیا می‌توان از اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) پیشگیری کرد؟
شما نمی‌توانید از همه علل جلوگیری کنید. اما اقدامات خاصی پس از تروما ممکن است خطر را کاهش داده و از بهبودی شما پشتیبانی کند. می‌توانید موارد زیر را امتحان کنید:

ارتباط با دوستان یا خانواده حامی

اگر علائم پس از چند هفته بهبود نیافت، به موقع به دنبال کمک حرفه‌ای باشید

منتظر ماندن تا زمانی که آماده صحبت در مورد تروما باشید

بازگشت به روال‌های روزانه، مانند کار یا مدرسه، در صورت ایمن بودن

استفاده از مهارت‌های مقابله‌ای سالم به جای رفتار های ناسالم مانند سیگار و …

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) ممکن است نحوه احساس و تفکر شما را تغییر دهد – اغلب به روش‌هایی که توضیح آن برای دیگران دشوار است. چه علائم شما اخیراً شروع شده باشد و چه به مرور زمان ایجاد شده باشد، اشکالی ندارد که بپذیرید اوضاع متفاوت است.

بهبود به معنای فراموش کردن آنچه اتفاق افتاده است، نیست. این به معنای یافتن راه‌هایی برای تحمل تجربیاتتان با وزن کمتر و حمایت بیشتر است، که اغلب از طریق درمان‌های مبتنی بر شواهد و روابط حمایتی انجام می‌شود. این ممکن است مانند تراپی، داروها، ارتباط با دیگران یا صرفاً یادگیری راه‌های جدید برای مقابله با عوامل محرک به نظر برسد.

پیشرفت می‌تواند زمان‌بر باشد. این نشانه شکست نیست. این بخشی از نحوه‌ی عملکرد بهبودی است.